Το χρήμα (L'Argent) - Émile Zola

"...Φανταστείτε μια κοινωνία όπου τα εργαλεία παραγωγής είναι ιδιοκτησία όλων, όπου όλος ο κόσμος εργάζεται σύμφωνα με την ευφυΐα του και τις δυνατότητές του κι όπου τα προϊόντα αυτής της κοινωνικής συνεργασίας διαμοιράζονται στον καθένα ανάλογα με την προσπάθειά του. Τίποτα δεν είναι πιο απλό, έτσι δεν είναι; Μια κοινή παραγωγή μέσα στα εργοστάσια, στα ναυπηγεία, στα συνεργεία του έθνους· και ύστερα, η συναλλαγή και η πληρωμή σε είδος. Αν υπάρξει και αύξηση της παραγωγής, συγκεντρώνεται σε δημόσιες αποθήκες, απ' όπου την παίρνουν πάλι για να καλύψουν τα ελλείμματα που μπορεί να δημιουργηθούν. Είναι ένα είδος διατήρησης της ισορροπίας... Κι αυτό, σαν τσεκουριά, ρίχνει κάτω το σαπισμένο δέντρο. Όχι πια ανταγωνισμός, όχι πια ιδιωτικό κεφάλαιο, άρα τέρμα πια οι πάσης φύσης επιχειρήσεις, τέρμα το εμπόριο, τέρμα οι αγορές, τέρμα τα Χρηματιστήρια. Η ιδέα του κέρδους δεν έχει πια καμιά έννοια. Οι κερδοσκοπικές πηγές, τα εισοδήματα τα κερδισμένα χωρίς εργασία, καταργούνται..."

"...Imagine a society where the tools of production are the property of all, where everyone works according to their intelligence and abilities, and where the products of this social cooperation are distributed to each according to their effort. Nothing could be simpler, could it? A common production in the factories, shipyards, workshops of the nation; and then, the exchange and payment in kind. If there is an increase in production, it is concentrated in public warehouses, from where it is taken again to cover the deficits that may arise. It is a kind of maintenance of balance... And this, like an axe, brings down the rotten tree. No more competition, no more private capital, so no more enterprises of any kind, no more trade, no more markets, no more Stock Exchanges. The idea of profit no longer has any meaning. The speculative sources, incomes earned without work, are abolished..."